Geschiedenis van het tijdschrift

‘Een interdisciplinair discussieblad’

Het ‘Tijdschrift voor Vrouwenstudies’ is opgericht in 1980 als landelijk forum door onderzoekers en docenten op het toen nieuwe terrein van de vrouwenstudies. Begin 1980 werden in vrijwel alle universiteiten aparte docenten en hoogleraren aangesteld met als opdracht onderzoek en onderwijs op het gebied van vrouwenstudies te verzorgen. Het doel van het nieuwe tijdschrift was informatie uitwisseling en discussie te bevorderen tussen de verschillende disciplines en tussen onderzoekers werkzaam in verschillende steden. De oprichters hechtten er aan hun ervaringen met vrouwenstudies en de resultaten van hun onderzoek niet verloren te laten gaan, maar vast te leggen en te documenteren voor nieuwe generaties. Onder de initiatiefnemers waren sociologen, bouwkundigen, chemici, psychologen en onderwijskundigen, afkomstig uit Amsterdam, Delft, Groningen en Nijmegen.

Met ingang van 1998 veranderde de naam in Tijdschrift voor Genderstudies. Daarmee werd een verschuiving in het denken over sekseverhoudingen gevolgd die al enige jaren voor interessante discussies had gezorgd. Critici van de term ‘vrouwenstudies’ betoogden dat de term ‘vrouw’ vaak op een essentialistische manier werd gebruikt en dat de te onderzoeken machtsstructuren waarin dit begrip betekenis kreeg al te vaak al uitgangspunt van het onderzoek waren. Onderdeel van de kritiek was ook dat de term ‘vrouwenstudies’ ten onrechte de indruk gaf dat het onderzoek ‘over vrouwen’ ging in plaats van de verhouding tussen ‘mannen’ en ‘vrouwen’ en mannelijkheid en vrouwelijkheid te problematiseren. De term ‘gender’ werd gezien als neutraler ten aanzien van het te onderzoeken object en als zodanig geschikter om als analytische categorie te gebruiken in onderzoek.

Hoewel het tijdschrift in essentie niet is veranderd in haar doelstelling, is de omgeving waarin die worden nagestreefd dat uiteraard wel. Nog steeds staat het wetenschappelijk karakter voorop en dat wordt bewaakt door de toepassing van dubbelblinde peer review procedures. Echter, daarnaast worden het entameren van discussie en informatie uitwisseling gezien als belangrijke functies die vooral ook tot stand komen in essays, opiniebijdragen en in interviews en columns.

Belangrijk is uiteraard ook de internationalisering van het vakgebied. Het tijdschrift beschikt in haar internationale adviesraad over adviseurs die verspreid over de hele wereld hun vak uitoefenen. De redactie is eveneens steeds minder gebonden aan Nederland en België; redacteuren blijven gelukkig vaak actief, ook als ze posten aanvaarden aan universiteiten in soms verre oorden. Ondanks deze internationalisering blijft het tijdschrift haar banden met Nederlandstalige onderzoekers koesteren; het blijft het ‘Nederlandstalig forum voor wetenschappelijke bijdragen aan de problematisering van sekse in de verschillende disciplines’.